Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam - mười năm trưởng thành và phát triển

Ngày 25/12/1999, Đại hội thành lập Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam được tiến hành theo quyết định phê duyệt của Ban tổ chức cán bộ Chính phủ nay là Bộ Nội vụ Quyết định số 51/1999/QĐ-BTCCBCP ngày 09/7/1999. Tham dự đại hội có 10 doanh nghiệp bảo hiểm thành viên sáng lập Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam. Từ đó đến nay Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam đã từng bước trưởng thành và phát triển đạt được nhiều thành công trong sự nghiệp phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam.

1. Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam đã động viên và tạo điều kiện để các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam hoạt động, phát triển theo đúng định hướng chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam.

- Quy mô thị trường ngày càng mở rộng: Năm 1999 mới có thị trường bảo hiểm phi nhân thọ (nhân thọ đang triển khai thí điểm) với 10 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ và 2 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ (mới được cấp phép). Đến nay đã có 27 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ (11 doanh nghiệp có vốn nước ngoài), 11 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ (10 doanh nghiệp có vốn nước ngoài). Mạng lưới hoạt động được mở rộng với gần 500 chi nhánh công ty thành viên của doanh nghiệp bảo hiểm, hơn 2000 phòng giao dịch phủ khắp các quận huyện vùng sâu vùng xa. Không có một cơ sở sản xuất, kinh tế xã hội nào là không được doanh nghiệp bảo hiểm tiếp cận tuyên truyền giới thiệu sản phẩm và động viên tham gia bảo hiểm.

- Số lượng sản phẩm ngày càng đa dạng phong phú: Năm 1999 mới có 200 sản phẩm bảo hiểm, đến nay đã có gần 700 sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ (trong đó có 3 sản phẩm bảo hiểm bắt buộc), hơn 100 sản phẩm bảo hiểm nhân thọ. Các sản phẩm bảo hiểm có sự khác biệt giữa các doanh nghiệp bảo hiểm và mang tính cạnh tranh cao để khách hàng lựa chọn. Các sản phẩm bảo hiểm cơ bản đáp ứng được nhu cầu của nền kinh tế xã hội, phù hợp với từng tầng lớp dân cư và đặc biệt với những ngành nghề đòi hỏi kỹ thuật bảo hiểm cao như bảo hiểm dầu khí, hàng không, vệ tinh, đóng tàu, xây dựng cao ốc, công trình ngầm…

- Tăng trưởng doanh thu với tốc độ cao: Năm 1999, doanh thu mới đạt 1.700 tỷ đồng. Đến năm 2008, doanh thu bảo hiểm phi nhân thọ đạt 10.879 tỷ đồng (tăng trưởng 30%), nhân thọ đạt 10.399 tỷ đồng (tăng trưởng 12%). Năm 2009, mặc dù ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu nhưng doanh thu phi nhân thọ vẫn tặng trưởng ước 20% (13.100 tỷ đồng), nhân thọ tăng trưởng ước 12% (11.700 tỷ đồng). Đặc biệt bảo hiểm phi nhân thọ đã hoàn thành chỉ tiêu phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam giai đoạn 2003 – 2010 là 9.000 tỷ đồng ngay từ năm 2008.

- Năng lực tài chính của các doanh nghiệp bảo hiểm ngày càng mạnh: Năm 1999, toàn ngành bảo hiểm có vốn chủ sở hữu 979 tỷ đồng, dự phòng nghiệp vụ 2.019 tỷ đồng. Đến 2008, vốn chủ sở hữu lên tới 17.850 tỷ đồng, dự phòng nghiệp vụ 40.430 tỷ đồng, đầu tư vào phát triển nền kinh tế quốc dân 57.000 tỷ đồng. Năm 2009, ước tính vốn chủ sở hữu 19.000 tỷ đồng, dự phòng nghiệp vụ 50.000 tỷ đồng. Đặc biệt nhiều doanh nghiệp bảo hiểm có vốn trên 1.000 tỷ đồng đến trên 2000 tỷ đồng như Bảo hiểm Bảo Việt, Bảo Việt nhân thọ, Bảo Minh, PVI, Vinare, Prudential, Manulife. Năng lực tài chính tạo điều kiện cho các doanh nghiệp bảo hiểm tăng mức giữ lại, ít phải tái bảo hiểm đồng thời tạo điều kiện để các doanh nghiệp bảo hiểm đi sâu thêm vào các dịch vụ tài chính như thành lập công ty chứng khoán, công ty tài chính, công ty quản lý quý thậm chí thành lập ngân hàng.

- Đóng góp ngày càng nhiều cho công cuộc xây dựng, phát triển đất nước: Ngành bảo hiểm thực là tấm lá chắn kinh tế cho nền kinh tế xã hội, mỗi năm bồi thường 55% doanh thu phí bảo hiểm cho các cơ sở kinh tế - xã hội và người dân tham gia bảo hiểm gặp rủi ro thiên tai, tai nạn, góp phần ổn định ngân sách nhà nước. Ngành bảo hiểm đã góp phần đáp ứng nhu cầu bảo hiểm cho các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, các dự án được tài trợ của nước ngoài góp phần thu hút vốn FDI và ODA. Ngoài ra ngành bảo hiểm tạo ra nguồn vốn trung và dài hạn 69.000 tỷ đồng, đầu tư phát triển đất nước, tạo ra công ăn việc làm cho 15.000 cán bộ bảo hiểm và gần 150.000 đại lý bảo hiểm chuyên nghiệp.

2. Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam đã tích cực đóng góp ý kiến phản biện các văn bản pháp quy liên quan đến hoạt động kinh doanh bảo hiểm, tạo môi trường pháp lý cho kinh doanh bảo hiểm.

Hiệp hội đã tổ chức hội thảo, khảo sát thực tế, tổng hợp ý kiến phân tích kiến nghị của các doanh nghiệp bảo hiểm vào các văn bản pháp quy như Luật Kinh doanh bảo hiểm (ban hành năm 2000), các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Kinh doanh bảo hiểm như Nghị định 42, Nghị định 43 (2001), Nghị định 45, Nghị định 46 (2007), Nghị định 118 (2003), các thông tư hướng dẫn: Thông tư 71, Thông tư 72 (2001), Thông tư 98, Thông tư 99 (2004), Thông tư 155, Thông tư 156 (2007). Các văn bản pháp quy khác liên quan đến hoạt động kinh doanh bảo hiểm như Luật Phòng cháy chữa cháy, Luật Giao thông đường bộ, Luật Giao thông thuỷ nội địa, Luật Hàng hải, Luật Hàng không, Luật Du lịch, Bộ luật Dân sự, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư. Các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định 130 về bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, Nghị định 103 về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới, Nghị định 125 về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự người kinh doanh vận tải thuỷ nội địa đối với hành khách và hàng hoá dễ cháy, dễ nổ.

3. Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam mang tiếng nói của các doanh nghiệp bảo hiểm phản ảnh những khó khăn vướng mắc trong cơ chế chính sách thủ tục tìm giải pháp tháo gỡ.

Hiệp hội đã kiến nghị với cơ quan quản lý nhà nước giải quyết một số sự việc cho thị trường bảo hiểm Việt Nam như không thu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với đại lý bảo hiểm (2003), không thu thuế giá trị gia tăng đối với tái bảo hiểm, bảo hiểm vận tải quốc tế, bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu, bảo hiểm vào khu chế xuất (2004), ban hành thông tư hướng dẫn thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm (2005), ban hành thông tư hướng dẫn thuế thu nhập cá nhân đối với đại lý bảo hiểm (2009).

Hiệp hội đang kiến nghị với các cơ quan chức năng giải quyết một số vướng mắc trong cơ chế chính sách thủ tục: thuế nhà thầu với tái bảo hiểm ra nước ngoài, bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, bất cập giữa Luật Cạnh tranh và Luật Kinh doanh bảo hiểm, bất cập giữa thời gian cấp phép hoạt động doanh nghiệp bảo hiểm với thời hạn của hợp đồng bảo hiểm…

4. Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam cùng doanh nghiệp bảo hiểm tư vấn, phản biện xây dựng các sản phẩm bảo hiểm bắt buộc.

Hiệp hội bao hiem Viet nam đã tổ chức nhiều đợt khảo sát thực tế, hội thảo nhằm xây dựng chế độ bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới, bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự người vận tải hành khách hàng hoá dễ cháy dễ nổ thuỷ nội địa. Đóng góp ý kiến phản biện để xây dựng quy tắc điều khoản biểu phí bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới: Quyết định 23/2003, Quyết định 23/2007, Thông tư 126/2008 của Bộ Tài chính. Quy tắc điều khoản biểu phí bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự người kinh doanh vận tải hành khách hàng hoá dễ cháy dễ nổ (Quyết định 98/2005); Quy tắc điều khoản biểu phí bảo hiểm cháy nổ bắt buộc (Quyết định 28/2007).

5. Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam làm tốt công tác tuyên truyền về bảo hiểm nhằm nâng cao nhận thức của công chúng về ý nghĩa, tác dụng, vai trò của bảo hiểm, sản phẩm bảo hiểm và các hoạt động của ngành bảo hiểm.

Hiệp hội là nơi cung cấp số liệu thông tin về thị trường bảo hiểm Việt Nam hàng quý, hàng năm , có bài viết tổng quan phân tích đánh giá thị trường qua các số liệu trên. Hiệp hội có nhiều bài viết, phóng sự, trả lời phỏng vấn đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng, Hiệp hội có trang web luôn cập nhật thông tin mới nhất của ngành bảo hiểm, bản tin Bảo hiểm và đời sống ra hàng tháng, Bản tin Số liệu thị trường bảo hiểm ra hàng quý với số lượng 1.000 cuốn/kỳ. Hiệp hội đã xây dựng được 2 cuốn cẩm nang bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm phi nhân thọ giành cho khách hàng. Hằng năm Hiệp hội tổ chức ngày truyền thống (ngày bảo hiểm) mít tinh và chiêu đãi các cơ quan hữu quan và khách hàng tuyên truyền về hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Hiệp hội đã phối hợp với nhiều doanh nghiệp bảo hiểm tổ chức Hội nghị tuyên truyền về vai trò của của bảo hiểm nhân thọ với nền kinh tế xã hội, phát triển sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư…

6. Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam luôn quan tâm đến công tác đào tạo phát triển nguồn nhân lực cho ngành bảo hiểm.

Hiệp hội đã xây dựng giáo trình đào tạo đại lý bảo hiểm phi nhân thọ, nội dung chương trình đào tạo, ngân hàng đề thi trắc nghiệm và trực tiếp đào tạo được gần 1.000 đại lý, được nhiều doanh nghiệp bảo hiểm tiếp nhận chương trình đào tạo.

Hiệp hội phối hợp với Học viện Tài chính xây dựng nội dung chương trình đào tạo cán bộ quản lý cấp giám đốc chi nhánh và trưởng phòng, đào tạo nghiệp vụ bảo hiểm con người, bảo hiểm xe cơ giới, bảo hiểm cháy nổ, bảo hiểm hàng hoá, bảo hiểm xây dựng lắp đặt và đào tạo bảo hiểm cơ bản, đã đào tạo được hơn 1.000 lượt người.

Hiệp hội đã phối hợp với Học viện Tài chính đào tạo cử nhân văn bằng 2 về bảo hiểm và đang phối hợp với trường Đại học Kinh tế quốc dân mở lớp đào tạo thứ 2, Hiệp hội đã phối hợp với Học viện Bảo hiểm Malaysia đào tạo hơn 100 người các khoá bảo hiểm con người, bảo hiểm xe cơ giới, bảo hiểm xây dựng lắp đặt.

Hiệp hội phối hợp với Học viện Bảo hiểm phi nhân thọ Nhật hàng năm đào tạo từ 3 – 4 người theo chương trình đào tạo nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ do bạn tài trợ. Hiệp hội phối hợp với nhiều tổ chức bảo hiểm quốc tế tổ chức hội thảo về các nghiệp vụ bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ, tái bảo hiểm, quản lý bảo hiểm, công nghệ thông tin, hạch toán, kế toán.

7. Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam là ngôi nhà chung của các doanh nghiệp bảo hiểm vừa hợp tác vừa cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy thị trường bảo hiểm phát triển.

Hiệp hội đã ban hành quy tắc ứng xử giữa các doanh nghiệp bảo hiểm hội viên; ban hành Bản thoả thuận hợp tác trong lĩnh vực bảo hiểm hàng hoá, tàu thuỷ, xe cơ giới, học sinh; ban hành quy chế xử lý của các doanh nghiệp bảo hiểm đối với đại lý bảo hiểm nhân thọ thuộc danh sách đen. Đặc biệt Hiệp hội đã đầu tư hệ thống phần mềm và máy chủ cập nhật danh sách đại lý bảo hiểm nhân thọ và đại lý thuộc danh sách đen để hạn chế cạnh tranh bằng cách tranh giành đại lý, sử dụng đại lý bảo hiểm bán bảo hiểm cho 2 doanh nghiệp bảo hiểm trở lên hoặc đại lý thuộc danh sách đen vi phạm đạo đức nghề nghiệp, Luật Kinh doanh bảo hiểm và pháp luật khác.

Hiệp hội đã ban hành mẫu đơn bảo hiểm xây dựng lắp đặt tạo điều kiện cho các chủ dự án, chủ thầu, nhà thầu, môi giới bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm tham gia đấu thầu, tránh cạnh tranh không lành mạnh. Hiệp hội đã ban hành quy tắc điều khoản mẫu của bảo hiểm nhân thọ nhằm thống nhất sử dụng các điều khoản từ ngữ, thuật ngữ có cách hiểu chung thuận lợi cho khách hàng và trong việc phê duyệt sản phẩm.

Hiệp hội có các Ban nghiệp vụ bán chuyên trách như Bảo hiểm tai nạn chăm sóc y tế con người, bảo hiểm xe cơ giới, Bảo hiểm hàng hoá, Bảo hiểm tàu biển, Bảo hiểm xây dựng lắp đặt, Bảo hiểm cháy nổ, Quản lý đại lý, pháp chế… gồm trưởng các bộ phận của các doanh nghiệp bảo hiểm. Sáu tháng một lần các ban trên họp đánh giá phân tích thị trường và hoạt động bảo hiểm, đưa ra những khuyến nghị và chương trình hoạt động đề xuất với lãnh đạo doanh nghiệp bảo hiểm (CEO) thống nhất cách giải quyết.

8. Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam được giao quản lý Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới, có nhiều hoạt động thiết thực nhằm tuyên truyền giáo dục đảm bảo an toàn giao thông đề phòng hạn chế tổn thất.

Hiệp hội đã tổ chức nhiều nội dung và chương trình tuyên truyền đảm bảo trật tự an toàn giao thông và chế độ bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới như các bài viết, phóng sự, trả lời phỏng vấn trên các phương tiện thông tin đại chúng; in áp phích, tờ rơi tuyên truyền, khảo sát, học tập bảo hiểm xe cơ giới các nước trong khu vực, tài trờ và trao thưởng cho hội thi lái xe an toàn toàn quốc. Từ năm 2005 đến nay, Hiệp hội đã tài trợ hơn 12 tỷ đồng xây dựng các công trình khắc phục điểm đen tai nạn giao thông tại thị xã Bắc Giang; Cầu Giẽ Phú Xuyên; Tam Điệp Ninh Bình; Hà Trung Thanh Hoá; cửa ngõ thành phố Vinh; Gia Nghĩa Đắc Nông và đang tiến hành các công trình tại Kontum, Bắc Cạn, Gia Lai, Nam Định.

9. Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam ngày càng khẳng định uy tín, vai trò trên thị trường bảo hiểm.

Các doanh nghiệp bảo hiểm thấy được lợi ích của mình khi tham gia Hiệp hội, 100% doanh nghiệp bảo hiểm có mặt trên thị trường bảo hiểm Việt Nam đều là hội viên Hiệp hội. Đến nay đã có 27 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, 11 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, 1 doanh nghiệp tái bảo hiểm là hội viên chính thức. Vai trò của Hiệp hội đã ảnh hưởng tích cực đến khối các tổ chức có hoạt động liên quan tới bảo hiểm và các tổ chức này gia nhập Hiệp hội với tư cách hội viên chính thức như các công ty môi giới bảo hiểm, các công ty tư vấn giám định bảo hiểm, các văn phòng đại diện bảo hiểm nước ngoài, các trường đào tạo đại học bảo hiểm (25 hội viên liên kết).

Hiệp hội là nơi cung cấp, cập nhật thông tin, đánh giá tổng hợp thị trường bảo hiểm Việt Nam, là địa chỉ đáng tin cậy của các phóng viên báo chí. Hiệp hội là nơi tham vấn ý kiến và các văn bản pháp quy, cơ chế chính sách, chế độ thủ tục hành chính liên quan đến các cơ quan soạn thảo văn bản. Hiệp hội là nơi để các tổ chức kinh tế xã hội và khách hàng bảo hiểm trình bày những vướng mắc, những khiếu nại liên quan đến hoạt động kinh doanh bảo hiểm và được giải quyết kịp thời thông qua đường dây nóng, email và thư tín gửi về Hiệp hội.

Vai trò của Hiệp hội được Bộ Tài chính ghi nhận là cầu nối giữa cơ quan quản lý với các doanh nghiệp bảo hiểm đồng thời là cầu nối của khách hàng cũng như người có nhu cầu bảo hiểm với các doanh nghiệp bảo hiểm.

10. Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò của mình trong quan hệ quốc tế.

Hiệp hội bao hiem viet nam là thành viên của Hội đồng Bảo hiểm các nước ASEAN (AIC) và kỳ họp thứ 35 tại Lào tháng 10/2009 đảm nhận chức chủ tịch AIC điều hành Hội nghị và tiếp tục điều hành hội nghị AIC 36 tại Philippines năm 2010. Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam có quan hệ tốt và có uy tín với các Hiệp hội Bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ các nước Đông Nam Á, Nhật bản. Hiệp hội có quan hệ rộng rãi với các tổ chức bảo hiểm quốc tế như Swissre, Munichre, AXA…

Có thể nói 10 năm qua ghi nhận sự trưởng thành, phát triển của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam. Hiệp hội đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình, góp phần trợ giúp các doanh nghiệp bảo hiểm phát triển hiệu quả, góp phần phất triển thị trường bảo hiểm Việt Nam tăng trưởng lành mạnh, mang lại nhiều lợi ích cho khách hàng, đóng góp tích cực cho nền kinh tế xã hội.

Mười sự kiện nổi bật của ngành Bảo hiểm Việt Nam năm 2013

Những ngày đầu Xuân, thị trường bảo hiểm đã bắt đầu hé lộ những con số cập nhật về thị trường 2013, dù không thật hoành tráng nhưng đủ để lạc quan. Đầu tư Chứng khoán xin trích đăng 10 sự kiện của ngành bảo hiểm 2013 do Tổng thư ký Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam bình chọn

1. Chính phủ ban hành Nghị định 98/2013/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm và Bộ Tài chính ban hành Thông tư 101/2013/TT-BTC hướng dẫn quản lý và sử dụng Quỹ Bảo vệ người được bảo hiểm nhằm đảm bảo tính thượng tôn pháp luật của Doanh nghiệp bảo hiểm và người tham gia bảo hiểm, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người tham gia bảo hiểm khi Doanh nghiệp bảo hiểm mất khả năng thanh toán.

2. Doanh nghiệp bao hiem nhan tho bắt đầu thực hiện chính sách an sinh xã hội theo quy định của Thông tư 115/2013/BTC về Bảo hiểm hưu trí tự nguyện và Quỹ Bảo hiểm hưu trí, nhằm đảm bảo cho người lao động (cả người dân, thợ thủ công, tiểu chủ, tiểu thương, lao động tự do) có thu nhập từ hưu trí tự nguyện khi hết độ tuổi lao động.

3. Mặc dù phí bảo hiểm thu được chỉ bằng 1/3 số tiền bồi thường do tổn thất bị dịch bệnh và những dấu hiệu trục lợi bảo hiểm cần được làm rõ nhưng Bảo Việt, Bảo Minh, Vinare tiếp tục thực hiện chính sách của Chính phủ tiến hành thí điểm bảo hiểm cây lúa, vật nuôi, thủy sản trên 20 tỉnh thành phố cả nước.

4. 7 Doanh nghiệp bao hiem (Bảo Minh, Bảo Việt, PVI, Bảo Việt Tokiomarine, QBE, AIG, UIC) tiếp tục thực hiện chính sách thí điểm bảo hiểm tín dụng xuất khẩu mặc dù hai năm qua (2011-2012) phí bảo hiểm thu được 9,62 tỉ đồng nhưng bồi thường lên tới 13,33 tỉ đồng.

5. ABIC là Doanh nghiệp bảo hiểm đầu tiên với trách nhiệm của người đứng đầu trong hợp đồng bảo hiểm đã vay ngân hàng hơn 400 tỉ đồng đáp ứng nhu cầu bồi thường cho vụ tàu Vinalines’Queen bị tổn thất khi chở quặng niken. Sau đó, ABIC phân bổ số tiền bồi thường cho các nhà đồng bảo hiểm, tái bảo hiểm liên quan.

6. Lần đầu tiên thị trường bao hiem Phi nhân thọ Quý 1/2013 tăng trưởng âm (-5%) với rất nhiều Doanh nghiệp bảo hiểm, nghiệp vụ bảo hiểm tăng trưởng âm trong cùng thời gian này. Có thể lý giải nguyên nhân là khó khăn nền kinh tế tiết giảm đầu tư chi tiêu công và tăng trưởng tín dụng thấp, nhiều cơ sở ngừng trệ làm giảm nhu cầu bảo hiểm và tình trạng dấu Doanh thu năm 2012 chuyển sang đầu năm 2013 để không phải giao kế giao kế hoạch cao đã không xảy ra do doanh nghiệp đã kiểm soát chi nhánh chặt chẽ. Rất mừng là 6 tháng tăng trưởng 2,5%, 9 tháng tăng trưởng 8%, cả năm tăng trưởng 8%.

7. Thị trường bao hiem Viet Nam không bị áp lực cạnh tranh do tiền nhàn rỗi ­dân cư gửi vào ngân hàng, đầu tư chứng khoán, bất động sản giảm. Đồng thời người dân đã thấy rủi ro khi khủng hoảng tài chính xảy ra tại Châu Âu. Bảo hiểm Nhân thọ nắm bắt cơ hội phát triển sản phẩm, tăng cường chăm sóc khách hàng, đưa doanh thu ước đạt 21.000 tỉ đồng tăng trưởng 15%.

Bảo hiểm phi nhân thọ vượt khó khăn, thách thức, ước đạt doanh thu 23.600 tỉ đồng, tăng trưởng 8%, nhiều doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ có lãi về nghiệp vụ bảo hiểm, không trông chờ lấy lãi đầu tư tài chính bằng tiền nhàn rỗi (khi lãi suất đầu tư giảm) bù đắp cho lỗ nghiệp vụ như trước đây thường làm.

8. Năm 2013 là năm có nhiều bão nhất, trong đó cơn bão số 10, 11 gây thiệt hại nặng nề tại miền Trung, lũ lụt, giá rét, sương muối xảy ra ở vùng núi phía Bắc, tôm bị dịch bệnh tại miền Tây, hỏa hoạn và thiệt hại về tài sản, tính mạng trong tai nạn giao thông làm gia tăng số tiền bồi thường của Doanh nghiệp bảo hiểm.

9. Toàn ngành bảo hiểm Việt Nam đầu tư vào nền kinh tế quốc dân ước đạt 105.000 tỉ đồng, tăng trưởng 5 tỉ USD là nguồn vốn trung và dài hạn quý báu để xây dựng, phát triển đất nước. Đồng thời tạo công ăn việc làm cho 240.000 đại lý bảo hiểm nhân thọ, 60 người ngàn đại lý bảo hiểm phi nhân thọ từ lao động dôi dư của các DN bị đình trệ và có trên 25.000 cán bộ nhân viên bảo hiểm.

10. Bộ Tài chính và Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam tổ chức thành công các Hội nghị của các nhà quản lý bảo hiểm và các Hiệp hội Bảo hiểm của các nước ASEAN tại Đà Nẵng do Việt Nam đăng cai, tổ chức tổng kết 20 năm phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam. Ngày 18/12 hàng năm được Cơ quan Quản lý Nhà nước quy định là ngày thị trường Bảo hiểm Việt Nam.

Nguồn: Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam

THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM VIỆT NAM DƯỚI GÓC NHÌN CỦA NGƯỜI TRONG CUỘC

Thị trường bao hiem viet nam những năm gần đây có tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ, các sản phẩm bảo hiểm ngày càng đa dạng, chất lượng dịch vụ được nâng cao rõ rệt. Tuy nhiên, sự phát triển thường bao giờ cũng kéo theo nhiều điều bất cập, đòi hỏi các công ty bảo hiểm phải có những chiến lược cụ thể để tồn tại và phát triển.

Tổng quan thị trường bảo hiểm Việt Nam

 Việt Nam sau 15 năm mở cửa thị trường, nền kinh tế có những biến chuyển mạnh mẽ. Thị trường bảo hiểm Việt Nam nói chung và lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ nói riêng cũng ngày càng được mở rộng với sự tham gia rộng rãi của các thành phần kinh tế vào việc kinh doanh dịch vụ bảo hiểm. Tính đến nay, Việt Nam đã có 28 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, 11 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, 10 doanh nghiệp môi giới bảo hiểm hoạt động. Ngoài ra còn có sự hiện diện của hơn 33 văn phòng đại diện của các công ty bảo hiểm và công ty môi giới bảo hiểm nước ngoài.

Rất nhiều loại sản phẩm bảo hiểm bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ liên quan tới bảo hiểm con người, bảo hiểm tài sản và bảo hiểm trách nhiệm… đã được công ty triển khai cung cấp cho khách hàng đáp ứng phần nào nhu cầu phong phú, đa dạng của người tham gia bảo hiểm và tạo được sự lựa chọn mang tính cạnh tranh cho khách hàng.

Tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm của thị trường bao hiem viet nam, nhất là trong thời gian 5 năm gần đây tăng khoảng 22%, (theo báo cáo đánh giá của Hiệp hội bao hiem việt nam) đã cho thấy thế mạnh và bước đột phá lớn của ngành bảo hiểm Việt Nam. Năng lực tài chính của các doanh nghiệp bảo hiểm tăng mạnh thông qua vốn chủ sở hữu và dự phòng nghiệp vụ làm cho khả năng thanh toán và mức giữ lại của từng doanh nghiệp bảo hiểm nâng lên rõ rệt, tăng khả năng nhận tái bảo hiểm từ đó tạo ra nguồn vốn lớn để đầu tư lại cho nền kinh tế quốc dân.

Hoạt động đầu tư của các Doanh nghiệp bảo hiểm ngày càng khẳng định vai trò của mình. Đây thực sự là một kênh huy động vốn quan trọng, phục vụ cho việc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Cơ cấu vốn đầu tư đã chuyển mạnh từ đầu tư ngắn hạn và chủ yếu là gửi tại các tổ chức tín dụng nay chuyển sang đầu tư dài hạn theo các danh mục đầu tư như: mua trái phiếu chính phủ, đầu tư trực tiếp các kết cấu hạ tầng, phát triển sản xuất kinh doanh và phục vụ đời sống….

Song song cùng với sự phát triển về số lượng các doanh nghiệp bảo hiểm cũng như sự mở rộng quy mô hoạt động, số lượng người làm việc trong ngành bảo hiểm cũng tăng lên đáng kể, tạo công ăn việc làm cho hơn 14.000 cán bộ, nhân viên và trên 140.000 đại lý bảo hiểm.

Những yếu tố tạo đà cho sự phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam

 Có rất nhiều yếu tố dẫn đến sự phát triển mạnh mẽ của thị trường bảo hiểm Việt Nam những năm gần đây. Đó là do sự ổn định về chính trị, kinh tế cũng như chính sách mở cửa làm cho Việt Nam trở thành thị trường hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài từ đó làm gia tăng và thu hút nhiều hơn vốn đầu tư phục vụ phát triển kinh tế. Thêm nữa, Chính phủ đã có những giải pháp thích hợp giúp nền kinh tế nước nhà vượt qua những bước thăng trầm của cuộc khủng hoảng kinh tế, tạo điều kiện cho thu nhập của người dân được cải thiện từ đó thúc đẩy nhu cầu bảo hiểm. Môi trường pháp lý cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm cũng ngày càng được hoàn thiện, phù hợp với chuẩn mực quốc tế, tạo ra hành lang vững chắc cho các doanh nghiệp tự do hoạt động theo khuôn khổ pháp luật; đặc biệt thị trường tài chính Việt Nam phát triển không ngừng với sự tham gia của các tổ chức tài chính – tín dụng trong và ngoài nước đã tác động không nhỏ tới thị trường bảo hiểm nói riêng.

Mặt khác, do tính chất khắc nghiệt của việc cạnh tranh ngày càng gay gắt, buộc các công ty bảo hiểm phải chủ động xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp, mở rộng mạng lưới phân phối và điều quan trọng là đánh thức nhu cầu bảo hiểm từ người dân thông qua việc nâng cao chất lượng dịch vụ giám định và giải quyết bồi thường. Ngày nay, bảo hiểm không còn là từ quá xa lạ với cộng đồng xã hội. Người dân đã bắt đầu nhận thức đầy đủ vai trò và tầm quan trọng của bảo hiểm đối với cuộc sống cộng đồng và cuộc sống cá nhân. Chính sự tương tác này đã làm cho “miếng bánh” thị phần bảo hiểm được mở rộng chứ không bị thu hẹp, co cụm như thời gian trước đó.

Động thái của các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam

Trong thời gian tới, giai đoạn từ 2010-2015, thị trường bao hiem viet nam vẫn sẽ tiếp tục phát triển và biến chuyển không ngừng. Điều đó mở ra nhiều cơ hội và thách thức cho các doanh nghiệp bao hiem viet nam. Gần đây việc đầu tư trực tiếp từ nước ngoài và đầu tư trong nước phát triển nhanh chóng, kéo theo ngành bảo hiểm cũng phát triển, nhất là đầu tư ngành nghề mới, công nghệ cao như đóng tàu, xây dựng đường tàu điện ngầm, xây dựng ngành điện tử, công nghệ thông tin, xây dựng nhà máy lọc dầu, điện nguyên tử, vệ tinh, sản xuất linh kiện máy bay… Đây là tiềm năng cho bảo hiểm xây dựng lắp đặt, bảo hiểm tài sản, bảo hiểm kỹ thuật, bảo hiểm trách nhiệm phát triển.

Xã hội phát triển, lộ trình cổ phần hóa là điều tất yếu. Chế độ sở hữu tư nhân buộc chủ doanh nghiệp muốn bảo toàn vốn và tài sản trước mọi rủi ro phải nghĩ tới nhu cầu cần được bảo hiểm. Pháp luật ngày càng hoàn thiện và mang tính tương thích với nhau nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người tiêu dùng, của DN ngày một tốt hơn cũng khiến nhu cầu bảo hiểm phát sinh như: bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp bác sĩ, luật sư, tư vấn thiết kế…; bảo hiểm tài sản; bảo hiểm rủi ro tài chính; bảo hiểm trách nhiệm sản phẩm của các tổ chức sản xuất, kinh doanh; bảo hiểm trách nhiệm dân sự của các chủ doanh nghiệp… Luật KDbảo hiểm sẽ được sửa đổi, bổ sung, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, phát huy tính chủ động, sáng tạo của DNbảo hiểm, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người tham gia bảo hiểm là môi trường thuận lợi để thị trường bảo hiểm phát triển. Tầng lớp dân cư có thu nhập cao ngày càng đông đảo, bao gồm giới chủ DN tư nhân, các chuyên gia giỏi trong DNVN và DN có vốn đầu tư nước ngoài, các chủ hộ kinh doanh, các chủ trang trại đều có nhu cầu bảo hiểm Nhân thọ cho mình và người thân. Bên cạnh đó cũng phải kể đến công tác tuyên truyền của ngành bảo hiểm ngày một rộng rãi khiến nhận thức của người dân về bảo hiểm cũng thay đổi.

Thuận lợi thì nhiều song khó khăn vì thế cũng không ít. Do số lượng các DN bảo hiểm được cấp phép hoạt động ngày một gia tăng. Các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước nếu đủ điều kiện, thạo luật định đều có quyền xin phép thành lập DNbảo hiểm, trong đó có các DNbảo hiểm nước ngoài theo đúng cam kết WTO. Điều này làm cho môi trường bảo hiểm vốn đã có sự cạnh tranh gay gắt nay càng gay gắt hơn, đặc biệt nguồn nhân lực luôn bị xáo trộn bởi sự trèo kéo của các DN bảo hiểm mới.

DN bảo hiểm hoạt động ở nước ngoài được cung cấp một số sản phẩm bảo hiểm qua biên giới (vào Việt Nam): Đây là điều đáng lo ngại trong cuộc cạnh tranh không cân sức đối với các DN bảo hiểm đang hoạt động tại Việt Nam (DNVN, liên doanh, 100% vốn nước ngoài). Trước hết, họ không thể biết được thông tin về đối thủ cạnh tranh của họ (DN bảo hiểm đang hoạt động ở nước ngoài) cụ thể là ai đang bán sản phẩm bảo hiểm vào Việt Nam. Thứ hai, vũ khí của đối thủ đang sử dụng là loại gì không được biết rõ: đơn bảo hiểm, điều khoản bảo hiểm, điều kiện bảo hiểm, phí bảo hiểm như thế nào? Thứ ba, DN bảo hiểm đang hoạt động tại Việt Nam phải đóng thuế cho ngân sách nhà nước như thuế VAT, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế môn bài, thuế sử dụng đất… để hoạt động kinh doanh có doanh thu từ Việt Nam, trong khi đó đối thủ không bị đóng góp các khoản thuế trên. Trong một cuộc chiến, “Biết địch biết ta, trăm trận trăm thắng”. DN bảo hiểm đang hoạt động ở nước ngoài biết rất rõ DNbảo hiểm đang hoạt động tại Việt Nam, song DN bảo hiểm đang hoạt động tại Việt Nam lại không biết gì về DN bảo hiểm đang hoạt động tại nước ngoài. Đây thực sự là khó khăn và thách thức lớn.

Các giải pháp phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam sau WTO

Các giải pháp 

Xây dựng một hàng rào kỹ thuật về tiêu chuẩn thành lập doanh nghiệp bảo hiểm(DNBH) và  hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Đây sẽ là một sự sang lọc cần thiết hợp lý không vi phạm WTO nhằm lựa chọn tốt nhất các tổ chức cá nhân trong và ngoài nước có nguyện vọng thành lập DNBH hoạt động tại VN lâu dài và đóng góp cho sự phát triển thị trường bảo hiểm. Những tiêu chuẩn cơ bản bao gồm:

Lịch sử và kinh nghiệm tổ chức hoạt động kinh doanh bảo hiểm của người tham gia thành lập,

Dự kiến các sản phẩm bảo hiểm Việt Nam đưa ra thị trường phù hợp với nhu cầu của nền kinh tế xã hội, không tạo ra cạnh tranh gay gắt và góp phần phát triển thị trường bảo hiểm,

Có bộ máy tổ chức lãnh đạo điều hành và nghiệp vụ bảo hiểm năng lực thể hiện ở kinh nghiệm và bằng cấp của người đảm nhiệm từng chức vụ,

Có hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng nhu cầu triển khai phát triển sản phẩm bảo hiểm, quản lý giám sát hoạt động kinh doanh bảo hiểm,

Có nguồn vốn chủ sở hữu lớn hơn hoặc bằng vốn pháp định để đảm bảo kinh doanh bảo hiểm tại VN lâu dài, tạo điều kiện đầu tư công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu phát triển và đảm bảo biên khả năng thanh toán cho khách hàng.

Hoàn thiện từng bước luật kinh doanh bảo hiểm và các văn bản hướng dẫn phù hợp với cam kết WTO, phù hợp với chuẩn mực quốc tế quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh bảo hiểm.

Chúng ta đã tiến hành sửa đổi một số Nghị định, Thông tư hướng dẫn Luật kinh doanh bảo hiểm và ban hành NĐ 45, NĐ 46 (thay thế NĐ 42, NĐ 43) ngày 27/3/2007, Thông tư 155, Thông tư 156 (thay thế TT 98, 99) ngày 20/12/2007, QĐ 96 của Bộ Tài chính ngày 19/11/2007 ban hành Quy chế triển khai sản phẩm bảo hiểm liên kết chung và QĐ 102 ngày 14/12/2007 ban hành Quy chế triển khai sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị. QĐ 23 của Bộ Tài chính ngày 9/4/2007 ban hành Quy tắc biểu phí BHBB TNDS chủ xe cơ giới, QĐ 28 Bộ Tài chính ngày 24/4/2007 ban hành Quy tắc biểu phí bảo hiểm cháy nổ bắt buộc. Bộ Tài chính dang tiến hành sửa đổi bổ sung NĐ 115 về chế độ BHBB TNDS chủ xe cơ giới, NĐ 118 về xử phạt hành chính trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Các văn bản là cơ sở để tiến tới sửa đổi Luật kinh doanh bao hiem Viet Nam vào năm 2009. NĐ 45, NĐ 46, TT 155, TT 156 đã tạo ra được rào cản kỹ thuật để sang lọc các DNBH muốn được thành lập và hoạt đọng như tăng vốn pháp dịnh từ 70 tỉ lên 300 tỉ đối với doanh nghiệp phi nhân thọ, 140 tỉ đồng lên 600 tỉ đồng đối với nhân thọ, tổ chức nước ngoài đứng ra thành lập DNBH phải có trên 10 năm hoạt động kinh doanh bảo hiểm và tổng tài sản trển 2 (hai) tỉ USD, quy định về năng lực  quản lý và chuyên môn cho các chức danh chủ tịch và ủy viên Hội đồng quản trị, Giám đốc và Phó giám đốc chi nhành và trước các phòng ban, điều kiện mở thêm chi nhánh và phòng kinh doanh. Tiến tới đén năm 2010 sửa đổi Luật kinh doanh bao hiem Viet Nam phù hợp với tiêu chuẩn, chuẩn mực quản lý và tổ chức hoạt động kinh doanh bao hiểm và bảo vệ quyền lợi ích khách hàng ngày một tốt hơn.

Hình thành bộ máy quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh bảo hiểm đủ mạnh để thực hiện việc hậu kiểm đạt kết quả cao.

Trước hết cần sắp xếp lại bộ máy tổ chức Vụ Quản lý Bảo hiểm – Bộ Tài chính, nâng cấp thành Cục Quản lý Bảo hiểm. Trong đó, có bộ phận Thanh tra Bảo hiểm có quyền ra quyết định xử phạt những vi phạm trong hoạt động KDBH, bộ phận nghiên cứu định hướng phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam trong từng giai đoạn làm cơ sở cấp phép thành lập DNBH và ban hành các văn bản pháp quy.

Thứ hai là cần thành lập Cơ quan giám sát các dịch vụ tài chính trực thuộc chính phủ. Cơ quan này có chức năng tiếp nhận báo cáo hoạt động, kiểm tra xử phạt các hoạt động KDBH, chứng khoán, cho thuê tài chính, đầu tư tài chính, ngân hàng, tín dụng. Việc kiểm soát liên ngành sẽ không cho phép tạo kẽ hở dấu rủi ro khiếm khuyết của ngành này đến khi phát hiện ra sẽ kéo theo  sự ảnh hưởng của ngành khác như ngân hàng cho vay quá nhiều vào chứng khoán và bất động sản làm tăng trưởng bong bóng của 2 ngành này đến khi bất động sản đóng băng, chứng khoán giảm giá ảnh hưởng đến sự suy sụp của ngân hàng, bảo hiểm và các dịch vụ tài chính khác.

Cần có sự biến đổi về chất của các DNBH nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, khả năng hội nhập quốc tế sâu rộng, phù hợp với mô hình phát triển DNBH theo chuẩn mực quốc tế.

Trước hết, phải tập trung vào công nghệ thông tin, đáp ứng nhu cầu quản lý BH từ khâu khai thác, theo dõi hợp đồng, khách hàng, tiếp nhận thông tin từ khách hàng, xử lý sự cố thiên tai, tai nạn, giám định bồi thường, tính phí, đánh giá rủi ro. Các DNBH trước đây đã đầu tư nhiều vào công nghệ thông tin nhưng thiếu đồng bộ nên ít nhiều đã có thất bại hoặc hiệu quả ứng dụng điều hành không cao. Con đường ngắn nhất là từng DNBHVN lựa chọn đối tác chiến lược để tiếp thu kinh nghiệm, năng lực quản lý điều hành DN cũng như tiếp thu những phần mềm quản lý điều hành của họ mang tính hệ thống và thực tiễn ứng dụng hiệu quả cao.

Thứ hai là tập trung cho công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực mang tính hệ thống, bài bản với những nội dung, chương trình đào tạo chuẩn mực quốc tế thay cho lối đào tạo truyền bá kinh nghiệm, kiến thức của người đi trước dạy bảo người đi sau. Đối với các DNBH Phi nhân thọ cần từng bước tăng dần tỉ trọng khai thác BH qua khâu trung gian là môi giới và đại lý BH, tinh giảm biên chế đội ngũ cán bộ khai thác trước đây để đào tạo họ thành những cán bộ quản lý BH giỏi, nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm, mở rộng dịch vụ chăm sóc khách hàng ngày một tốt hơn. Ngoài ra, các DNBH cả nhân thọ và phi nhân thọ cần có những chương trình tuyển dụng, đào tạo, sử dụng chế độ đãi ngộ thích hợp cho những đại lý BH từ lúc mới tuyển dụng đến bước thăng tiến sau này sao cho có chất lượng và đảm bảo thu nhập ngày càng cao, tạo ra đội ngũ BH chuyên nghiệp, chuyên tâm với nghề, cống hiến cho DN.

Thứ ba là cần tạo ra thế mạnh hơn hẳn của DNBHVN về địa lý, văn hóa, pháp luật để cạnh tranh với các DNBH nước ngoài không hoạt động tại VN.

Thế mạnh địa lý tạo cơ hội cho DNBH tiếp cận trực tiếp với khách hàng, đầu tư mở rộng các dịch vụ gia tăng cho khách hàng (như khám bệnh điều trị tại bệnh viện bác sĩ nổi tiếng VN, bảo dưỡng xe, chữa xe không thuộc tai nạn bảo hiểm được giảm giá…) và giải quyết việc giám định cũng như bồi thường nhanh nhất, trực tiếp tới khách hàng.

Thế mạnh về văn hóa tạo điều kiện cho các DNBH hiểu biết được mục đích, nhu cầu, mong muốn của khách hàng tiềm năng trước khi lựa chọn sản phẩm BH và DNBH để đáp ứng như: phương pháp tiếp cận khách hàng, cách thức tuyên truyền vận động khách hàng mua BH, nhu cầu của khách hàng về sản phẩm BH để có thể mở rộng phạm vi BH hoặc đưa ra sản phẩm BH mới, những khó khăn vướng mắc mà khách hàng cần DNBH cùng tháo gỡ…

Thế mạnh về pháp luật là điều quan trọng nhất vì người được BH sẽ được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trước pháp luật VN. Hồ sơ và thủ tục đòi bồi thường, biên bản giám định, chứng từ chứng minh thiệt hại dễ dàng thực hiện tại VN và được luật pháp VN công nhận. Nếu có gì không thỏa thuận được khách hàng có thể kiện DNBH ra Tòa án VN. Đây là lợi thế hơn hẳn. Nếu một số khách hàng tham gia BH với DNBH đang hoạt động tại nước ngoài có thể họ yêu cầu chứng thu giám định tổn thất tại một công ty giám định có uy tín quốc tế không công nhận những kết quả của cơ sở y tế, cơ quan công an, chính quyền địa phương như các DNBHVN thường làm. Mặt khác, bộ hồ sơ bồi thường nếu có một loại giấy tờ nào đó do sơ suất về ngày tháng năm, số lượng, đơn giá, trị giá, người lập không phù hợp với giấy tờ còn lại có thể bị từ chối bồi thường mà không được làm lại. Giải quyết tranh chấp với DNBH đang hoạt động ở nước ngoài là rất khó khăn về ngôn ngữ, luật sư, nguồn luật và Tòa đứng ra xét xử nên người được BH sẽ khó có thể theo đuổi vụ kiện hoặc thắng kiện.

Các DNBHVN cần có sự hợp tác hơn nữa

Nói đến thị trường tất yếu phải có sự cạnh tranh. Cạnh tranh không phải là để chia rẽ, phân hóa các DNBH mà trong cạnh tranh sẽ tạo tiền đề để các DNBH tiến tới hợp tác song phương, đa phương thậm chí tiến tới việc mua bán, hợp nhất, sáp nhập DNBH để tạo nên một sức mạnh cạnh tranh tốt hơn. Khi vốn pháp định tăng (300 tỉ với DNBH phi nhân thọ, 600 tỉ với DNBH nhân thọ) vốn chủ sở hữu tăng (các DNBH tăng vốn) và số lượng DNBH trên thị trường VN ngày càng đông, với khả năng giữ lại lớn (10% vốn chủ sở hữu) tất yếu các DNBH phải tái BH lẫn nhau, tiến tới không phải tái bảo hiểm ra nước ngoài. Vì vậy, sẽ có sự thống nhất về sản phẩm BH (Quy tắc điều khoản, Biểu phí) và sẽ có sự hợp tác với nhau trong tái bảo hiểm và đồng bảo hiểm. Ngoài ra, các DNBH càng cần hợp tác với nhau trong việc xây dựng dữ liệu quản lý BH đánh giá rủi ro, phân tích rủi ro, cung cấp thông tin về bồi thường, nguyên nhân tổn thất, phòng chống trục lợi BH.

Nâng cao vai trò của Hiệp hội Bao hiem Viet Nam và mạnh dạn giao dần cho Hiệp hội thực hiện các dịch vụ hành chính công

Sự hợp tác giữa các DNBH, xây dựng ngôi nhà chung mang tiếng nói chung, xây dựng chế độ tự quản của các DNBH tất yếu được xoay quanh trục là vai trò của HHBHVN. Thời gian qua, HHBH đã phát huy được vai trò trong tuyên truyền về BH; tư vấn, thẩm định đóng góp ý kiến xây dựng văn bản pháp quy; tổng hợp cung cấp thông tin đánh giá tình hình thị trường BHVN; tổ chức đào tạo tập huấn và hội thảo, xây dựng chế độ hợp tác và tự quản; mở rộng mối quan hệ hợp tác với các tổ chức kinh tế xã hội trong và ngoài nước. Song, thực tế, không ít DNBH chưa tôn trọng Hiệp hội. Các Quy tắc ứng xử, Quy chế, Thỏa thuận hợp tác luôn bị các DNBH vi phạm mà chưa có chế tài xử phạt. Thực chất, hoạt động của HH vẫn sống nhờ 100% vào kinh phí đóng từ DNBH. Để HH có tiếng nói khách quan, có thể phát huy vai trò của mình thì cần từng bước tăng thu nhập của HH, giảm dần sự đóng góp kinh phí từ các DNBH. Đó chính là giao cho HHBH thực hiện các công việc hành chính công. Trước mắt, có thể giao cho HHBH là nơi duy nhất tổ chức kiểm tra cấp chứng chỉ đại lý BH Nhân thọ, Phi nhân thọ. Làm được việc này sẽ nâng cao rõ rệt chất lượng đào tạo, tuyển dụng đại lý, đồng thời ngăn chặn được việc tạo ra đội ngũ đại lý BH khống, chi hoa hồng khống cho đại lý khi DNBH vừa là người đào tạo cấp chứng chỉ vừa sử dụng và chi hoa hồng đại lý. Sau đó, HHBH sẽ là người được quyền thu các dịch vụ tư vấn phản biện đóng góp ý kiến văn bản pháp quy, thu từ dịch vụ duy trì hợp đồng và cung cấp thông tin từ phần mềm quản lý dữ liệu quản lý BH thống nhất, thu từ dịch vụ đào tạo.

Ngành bảo hiểm Việt Nam đang ở đâu?

Các công ty bảo hiểm Việt Nam hiện vẫn chiếm ưu thế trong lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ

15 năm, một bước tiến dài

Kể từ năm 1993, thời điểm Việt Nam bắt đầu mở cửa thị trường bảo hiểm cho đến hết năm 2006, ngành bảo hiểm Việt Nam đã có một bước tiến rất dài.

Từ chỗ chỉ có duy nhất Bảo Việt, đến nay, trên thị trường Việt Nam đã có hơn 30 doanh nghiệp bảo hiểm đang hoạt động ở tất cả các lĩnh vực bao gồm bảo hiểm phi nhân thọ, bảo hiểm nhân thọ, tái bảo hiểm và môi giới bảo hiểm. Đây là một sự phát triển vượt bậc.

Tuy nhiên, với chính sách mở cửa khác nhau nên thị trường bảo hiểm Việt Nam được phân chia khá chênh lệch. Ở lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ, do Việt Nam chưa mở cửa nên các doanh nghiệp bảo hiểm trong nước chiếm đến 95% thị phần, trong khi các doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài chiếm đến 62,5% thị phần bảo hiểm nhân thọ.

Với hơn 800 sản phẩm các loại, nguồn thu chủ yếu của ngành là từ phí bảo hiểm. Mức tăng trưởng doanh thu phí bảo hiểm của ngành từ 1993 đến 2004 là 38%/năm. Đóng góp của doanh thu phí bảo hiểm vào GDP cũng có tăng trưởng đáng kể. Từ 0,37% năm 1993 tăng lên 2,13% vào cuối năm 2006. Tổng số tiền bồi thường bảo hiểm cho các tổ chức kinh tế và dân cư từ năm 2000 - 2005 đạt trên 12.300 tỉ đồng.

Dù có tăng trưởng cao, nhưng tỉ lệ đóng góp phí bảo hiểm vào GDP của Việt Nam như vậy là khá nhỏ nếu so sánh với các nước trong khu vực.

Một vấn đề khác cần quan tâm là cho dù thị trường phát triển nhanh nhưng không cân xứng giữa các công ty, giữa các thành phần kinh tế. Mức độ tập trung thị trường cao nhất là trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ, có hiện tượng độc quyền nhóm trong một số doanh nghiệp bảo hiểm chuyên sâu các ngành dầu khí, xăng dầu, bưu chính viễn thông. Qui mô vốn của các doanh nghiệp bảo hiểm trong nước hạn chế. Phương thức cạnh tranh vẫn chủ yếu là giảm phí và khai thác thị trường thông qua các mối quan hệ.

Hoạt động đầu tư còn nhiều hạn chế

Đến cuối năm 2006, tổng đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm trở lại nền kinh tế là 34.400 tỉ đồng, chiếm 4,07% GDP và cũng có tốc độ tăng đáng kể nếu so với năm 2001, con số này chỉ là 1,06% GDP.

Đầu tư chủ yếu của các doanh nghiệp bảo hiểm là trái phiếu chính phủ, tiền gửi ngân hàng. Phần còn lại là góp vốn liên doanh, đầu tư chứng khoán và đầu tư trực tiếp vào các cơ sở hạ tầng, phát triển sản xuất kinh doanh và phục vụ đời sống.

Tổ chức hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm chưa thể hiện tính chuyên nghiệp. Hiện nay, mới chỉ có 3 doanh nghiệp bảo hiểm thành lập công ty quản lý quỹ và 2 doanh nghiệp bảo hiểm được niêm yết trên thị trường chứng khoán. Điều này làm giảm khả năng huy động vốn của các doanh nghiệp bảo hiểm.

Các doanh nghiệp bảo hiểm hiện vẫn chưa thể cho vay vốn trực tiếp hoặc mạnh dạn đầu tư vào các lĩnh vực bất động sản, cổ phiếu vì thiếu vắng các quy định cụ thể từ các cơ quan chức năng. Do vậy, hiệu quả đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm vẫn chưa cao.

Đâu là giải pháp?

Mục tiêu trước mắt đối với ngành bảo hiểm Việt Nam là rất nặng nề. Việc duy trì được tốc độ tăng trưởng lên đến 40% một năm là điều khó khăn, tuy nhiên để nâng cao hơn nữa so với tốc độ tăng trưởng trong ba năm qua là điều có thể thực hiện được.

Để làm được việc này, các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam nên tập trung vào các giải pháp phù hợp nhằm tăng doanh thu và nâng cao hiệu quả đầu tư như sau:

Tiếp tục đa dạng hoá sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và phát triển mạng lưới đại lý bảo hiểm chuyên nghiệp và mở rộng mạng lưới. Hiện nay các công ty bảo hiểm phi nhân thọ trong nước hoạt động tốt hơn các đối thủ cạnh tranh nước ngoài một phần nhờ sự bảo hộ của Chính phủ, một phần dựa vào mạng lưới khách hàng đã được xây dựng từ trước. Các công ty bảo hiểm Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh, khai thác thị trường và các mối quan hệ nhằm duy trì và phát triển mạng lưới khách hàng truyền thống. Đây là một yếu tố quan trọng hỗ trợ các công ty bảo hiểm có thêm nguồn lực để thực hiện các kế hoạch và chiến lược kinh doanh dài hạn để cạnh tranh với các đối thủ nước ngoài có tiềm lực.

Thành lập các tổ chức đầu tư độc lập với hoạt động khai thác để có thể thực hiện đầu tư chuyên nghiệp và hiệu quả từ phí bảo hiểm.

Liên doanh, liên kết với các tổ chức tài chính để có thể có khả năng mạnh hơn với áp lực cạnh tranh khi các công ty bảo hiểm nước ngoài gia nhập thị trường theo lộ trình cam kết của Việt Nam với WTO

Giảm sự bảo hộ của Nhà nước đối với các doanh nghiệp bảo hiểm bằng cách đưa các doanh nghiệp bảo hiểm lên sàn để vừa gia tăng giá trị cho doanh nghiệp, vừa dễ huy động vốn, gia tăng khả năng tài chính trong hoạt động

Mười năm năm qua, ngành bảo hiểm đã có những đóng góp nhất định vào sự phát triển của hệ thống tài chính nói riêng và tăng trưởng kinh tế Việt Nam nói chung. Thị trường bảo hiểm Việt Nam là một kênh quan trọng trên thị trường vốn, thể hiện tất cả các vai trò trên thị trường tài chính. Đó là đảm bảo sự ổn định thông qua việc tập trung và phân tán rủi ro, tăng cường ổn định tài chính trong hộ gia đình và doanh nghiệp, huy động vốn dài hạn và đầu tư dài hạn, giảm áp lực đối với ngân sách nhà nước thông qua hệ thống bảo hiểm xã hội.

Tuy vẫn còn những hạn chế nhất định trong việc đóng góp một cách chủ động vào phát triển tài chính, nhưng những hạn chế này sẽ nhanh chóng được gỡ bỏ. Với mục tiêu chiến lược phát triển phù hợp và trên cơ sở điều kiện kinh tế - xã hội thuận lợi, ngành bảo hiểm Việt Nam sẽ tiếp tục khẳng định vai trò trong nền kinh tế.

Thị trường Bảo hiểm Việt Nam sau khi gia nhập WTO: Ba năm nhìn lại

Hơn 03 năm trở thành thành viên chính thức của WTO là một thời đoạn đặc biệt đối với ngành bảo hiểm Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Được đánh giá là một thị trường đầy triển vọng bởi Việt Nam có tới hơn 85 triệu dân, nhưng chỉ có chưa đầy 10% số người Việt Nam mua bảo hiểm và chi phí cho bảo hiểm mới chiếm khoảng 2% GDP. Trong khi ở các nước Châu Á, tỷ lệ dân số mua bảo hiểm là khoảng 20 – 40%  và ở các quốc gia phát triển, chi phí cho bảo hiểm chiếm khoảng 10% – 15% GDP. Rõ ràng, “room” cho phát triển thị trường bảo hiểm ở Việt Nam vẫn còn rất lớn.

1. Những kết quả đạt được

Là một ngành mới nhưng bảo hiểm Việt Nam đã có tốc độ phát triển khá nhanh, đặc biệt kể từ sau khi chúng ta trở thành thành viên chính thức của WTO năm 2007. Ý thức về mua bảo hiểm của người dân tăng lên cộng với sự tham gia ngày càng nhiều của các công ty bảo hiểm nước ngoài đã đẩy nhanh tốc độ phát triển của thị trường nhưng cũng khiến mức độ cạnh tranh trở nên gay gắt hơn, song lại khiến các công ty bảo hiểm tại Việt Nam ngày càng quan tâm và chú trọng hơn tới việc nâng cao năng lực tài chính, chất lượng đội ngũ cán bộ bảo hiểm, phát triển công nghệ thông tin và nâng cao chất lượng dịch vụ. Hơn 03 năm gia nhập WTO, ngành bảo hiểm Việt Nam đã đạt được một số kết quả đáng khích lệ sau:

- Một là, số lượng các công ty bảo hiểm tại Việt Nam tăng nhanh qua các năm.

Năm 2006, cả nước mới có 37 các công ty bảo hiểm tại Việt Namnhưng đến tháng 06/2010, con số này đã lên tới 50 các công ty bảo hiểm tại Việt Nam với đầy đủ các loại hình sở hữu (DNNN, công ty cổ phần, công ty TNHH, công ty liên doanh). Nếu tính cả 02 các công ty bảo hiểm tại Việt Nam đã được Bộ Tài chính đã chấp nhận về nguyên tắc là Công ty bảo hiểm phi nhân thọ Cathay Việt Nam và Công ty bảo hiểm nhân thọ Fubon Việt Nam thì tổng cộng đã là 52 các công ty bảo hiểm tại Việt Nam.

Bảng 1: Số lượng các công ty bảo hiểm tại Việt Nam

(Nguồn: Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam)

Như vậy, cùng với sự phát triển của nền kinh tế nói chung, lĩnh vực kinh doanh dịch vụ bảo hiểm của Việt Nam cũng có những bước tiến đáng kể. Số lượng các công ty bảo hiểm tại Việt Namtăng lên cũng đồng nghĩa với mức độ cạnh tranh tăng lên, và nhờ đó, chất lượng các sản phẩm dịch vụ bảo hiểm ngày càng hoàn thiện đáp ứng nhu cầu ngày càng cao, đa dạng của người dân.

- Hai là, quy mô thị trường bảo hiểm ngày càng lớn

Cùng với sự tăng trưởng của cả nền kinh tế, sự gia tăng về số lượng các công ty bảo hiểm tại Việt Namvà sự thay đổi theo hướng tích cực trong nhận thức của người dân, doanh thu phí bảo hiểm của toàn ngành cũng tăng đều qua các năm với tốc độ tăng trung bình khoảng 20%/năm, quy mô thị trường ngày càng được mở rộng.

Bảng 2: Quy mô thị trường bảo hiểm:

(Nguồn: Báo cáo của Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam và Báo cáo thường niên của Bộ Tài chính )

Tính riêng từ đầu năm 2010 đến nay, cùng với đà phục hồi của nền kinh tế, thị trường bảo hiểm Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng khá cao. Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ, doanh thu đạt 8.241 tỷ đồng, tăng trưởng 28%. Hầu hết các nghiệp vụ bảo hiểm đều có tốc độ tăng trưởng khá, trong đó bảo hiểm cháy tăng 125%, bảo hiểm nông nghiệp 109%, bảo hiểm xây dựng lắp đặt 68%. Tại thị trường bảo hiểm nhân thọ, số lượng hợp đồng khai thác mới tăng 24% so với cùng kỳ năm ngoái. Tổng mức trách nhiệm các công ty bảo hiểm nhân thọ đang nắm giữ là 323,56 nghìn tỷ đồng, tăng 33%; tổng phí khai thác mới đạt 1.544 tỷ đồng, tăng 27%. Nhiều các công ty bảo hiểm tại Việt Nam có doanh thu khai thác mới lên tới hàng trăm tỷ đồng. Tổng số tiền các công ty bảo hiểm tại Việt Namchi trả quyền lợi cho khách hàng lên tới 1.546 tỷ đồng( ).

- Ba là, khâu giải quyết sau bán hàng đã được các công ty bảo hiểm tại Việt Nam quan tâm chú trọng hơn.                       

Đây có thể coi là một thay đổi đáng kể của các công ty bảo hiểm tại Việt Nam bởi nó thể hiện sự thay đổi trong tư duy của các công ty bảo hiểm Việt Nam. Sản phẩm bảo hiểm, dù tự thân nó đã có những điểm ưu việt, nhưng chỉ thế thôi thì chưa đủ để khách hàng thực sự quan tâm. Năng lực chuyên môn, tính chuyên nghiệp và lương tâm nghề nghiệp của người tư vấn, các dịch vụ trước và sau bán hàng của các công ty bảo hiểm tại Việt Nam cũng là những yếu tố quan trọng để họ quyết định có ký vào các hợp đồng bảo hiểm hay không. Khách hàng đã được đặt lên vị trí cao nhất và việc xây dựng mối liên hệ khăng khít với khách hàng không chỉ thông qua các hoạt động chăm sóc khách hàng nhằm thoả mãn các nhu cầu của khách hàng tìm hiểu thông tin, thắc mắc và khiếu nại, cũng như góp ý đều được nhanh chóng đáp ứng một cách đầy đủ và thuận lợi nhất, đồng thời trợ giúp và tư vấn để khách hàng có thể sử dụng một cách có hiệu qua các sản phẩm bảo hiểm khác nhau đã được các công ty bảo hiểm tại Việt Nam thực sự quan tâm. Sự coi trọng khách hàng còn thể hiện ở việc nhanh chóng hoàn tất các thủ tục bồi thường cho khách hàng trong thời gian ngắn nhất có thể.

- Bốn là, các công ty bảo hiểm tại Việt Nam đã từng bước đa dạng hóa các sản phẩm cũng như kênh phân phối trên cơ sở xác định rõ thị trường mục tiêu của mình.

Về sản phẩm bảo hiểm: bên cạnh các sản phẩm truyền thống, các công ty bảo hiểm tại Việt Namđang nỗ lực để thiết kế thêm các sản phẩm mới, cả sản phẩm bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng như các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư, các sản phẩm bảo hiểm chăm sóc sức khỏe cao cấp với mức trách nhiệm cao, các sản phẩm bảo hiểm trách nhiệm, bảo hiểm rủi ro tài chính, bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm liên kết chung (Univeral Life), bảo hiểm liên kết đơn vị (unit Link), bảo hiểm vi mô, bảo hiểm với số tiền bảo hiểm lớn, bảo hiểm với số tiền bảo hiểm thấp… Tính chung hiện nay, trên thị trường có khoảng hơn 500 sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ và hơn 200 sản phẩm bảo hiểm nhân thọ phục vụ cho các đối tượng khách hàng khác nhau.

Về kênh phân phối: cùng với các kênh phân phối chủ yếu là thông qua các đại lý, các kênh chuyên nghiệp và bán chuyên nghiệp, các công ty bảo hiểm tại Việt Namcũng đang triển khai. các công ty bảo hiểm tại Việt Nambước đầu đã hình thành và triển khai một số kênh phân phối sản phẩm bảo hiểm trực tuyến (qua mạng, điện thoại…).

Bảng 3: Các kênh phân phối sản phẩm bảo hiểm chủ yếu ở Việt Nam

- Năm là, các công ty bảo hiểm tại Việt Nam đã chủ động nâng cao năng lực để có thể cạnh tranh bình đẳng với nhau và với các công ty bảo hiểm tại Việt Namnước ngoài, đặc biệt trong lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ.

Các các công ty bảo hiểm tại Việt Nam đều đã chủ động rà soát sửa đổi bổ sung quy tắc điều khoản, biểu phí, phát triển sản phẩm mới mang tính đặc thù, hoàn thiện quy trình quản lý nghiệp vụ, quy trình thủ tục giải quyết bồi thường nhằm phục vụ khách hàng tốt nhất, mà vẫn đảm bảo quản lý chặt chẽ từ khâu khai thác đến giải quyết bồi thường.

Doanh thu phí bảo hiểm gốc trên thị trường bảo hiểm phi nhân thọ 6 tháng năm 2010

Để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường, các công ty bảo hiểm tại Việt Nam đã tăng cường việc giám sát chất lượng phục vụ, mở rộng hệ thống đại lý, liên doanh liên kết, tạo ra nhiều sản phẩm mới… nhằm giữ vững và từng bước mở rộng thị phần. Năm 2007, mới có hơn 43.000 đại lý bảo hiểm nhân thọ thì đến cuối năm 2009, con số này đã tăng gấp hơn 2 lần lên gần 95.000 đại lý.

- Sáu là, hành lang pháp lý về kinh doanh bảo hiểm đã và đang được hoàn thiện nhằm đáp ứng với yêu cầu thực tiễn và phù hợp với các cam kết hội nhập.

Trước những yêu cầu cấp bách về thực tiễn phát triển của ngành dịch vụ bảo hiểm và những đòi hỏi ngày càng cao của hội nhập quốc tế, từ năm 2007 đến nay, hàng loạt các chính sách đã được ban hành( ), từng bước hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho thị trường này theo hướng rõ ràng, minh bạch, tăng cường thanh tra, kiểm tra nhằm phát hiện và chấn chỉnh kịp thời các hình vi vi phạm pháp luật về kinh doanh bảo hiểm. Chính phủ cũng quyết định chuyển Vụ bảo hiểm thành Cục quản lý và giám sát bảo hiểm nhằm nâng cao vai trò quản lý, giám sát thị trường bảo hiểm.

2. Những vấn đề còn tồn tại

- Một là, tình trạng cạnh tranh không lành mạnh giữa các công ty bảo hiểm tại Việt Nam vẫn tồn tại như giảm phí, mở rộng điều kiện bảo hiểm, tăng mức khấu trừ… Công tác giải quyết bồi thường đôi khi còn phức tạp, gây khó khăn cho khách hàng. Tình trạng trục lợi bảo hiểm diễn ra ngày càng nhiều với quy mô ngày càng lớn( ) nên hiệu quả kinh doanh bảo hiểm gốc không cao. Mặt dù các công ty bảo hiểm Việt Nam có được mức tăng trưởng nhanh về mặt doanh thu nhưng chưa thực sự bền vững, chưa chú trọng đến chất luợng và hiệu quả kinh doanh. Thêm vào đó, các công ty bảo hiểm tại Việt Nam vẫn chưa chú trọng công tác khai thác cũng như đánh giá rủi ro, đề phòng hạn chế tổn thất mà phần lớn vẫn chạy theo doanh thu.

Bảng 4: Số tiền bồi thường bảo hiểm các năm:

(Nguồn: Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam)

- Hai là, chưa tạo ra những kênh hữu hiệu để tuyên truyền rộng rãi mục đích, ý nghĩa, tác dụng của bảo hiểm khiến phần lớn khách hàng tham gia bảo hiểm đều là do Nhà nước bắt buộc (chẳng hạn như khi vay vốn ngân hàng, xuất nhập khẩu…). Với một thị trường hơn 85 triệu dân như Việt Nam, tiềm năng là không nhỏ nhưng để khai thác được tiềm năng lớn lao này, việc tuyên truyền rộng rãi đến các tổ chức quần chúng nhân dân là một điều cần đặc biệt quan tâm đối với ngành bảo hiểm. Hiện nay, nhiều khách hàng tham gia bảo hiểm mang tính bị động, khi họ gặp rủi ro bản thân họ cũng không biết mình được bồi thường bao nhiêu, từ đó dẫn đến tranh chấp diễn ra khá phổ biến. Chính tình trạng không minh bạch trong các khâu và những yếu kém trong tuyên truyền đã dẫn đến tình trạng hoạt động của thị trường bảo hiểm, trong một chừng mực nhất định, vẫn thiếu tính chuyên nghiệp. Tình trạng này nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến tiến trình hội nhập sâu rộng của ngành bảo hiểm.

- Ba là, chưa có sự liên kết chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước về bảo hiểm, Hiệp hội bảo hiểm và các công ty bảo hiểm tại Việt Nam, vô hình chung đã tạo nên những ảnh hưởng không tốt đến môi trường kinh doanh trong lĩnh vực bảo hiểm.   

- Bốn là, các công ty bảo hiểm tại Việt Nam còn thiếu định hướng dài hạn cho hoạt động kinh doanh, chưa đầu tư đúng mực vào công tác quy hoạch đào tạo – tuyển dụng – sử dụng cán bộ, công tác phát triển nghiệp vụ cũng như công tác dự báo thống kê và định phí. Đã có không ít sai phạm trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm bị phát hiện, điển hình là các sai phạm trong quản trị các công ty bảo hiểm Việt Nam, vi phạm các quy định về cấp Giấy chứng nhận bảo hiểm, thời hạn nộp phí, tái bảo hiểm, chi trả bồi thường và quyền lợi bảo hiểm, hoạt động đầu tư.

3. Một số giải pháp nhằm phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam trong thời gian tới

Thị trường bảo hiểm muốn phát triển để đủ sức cạnh tranh trong thời gian tới, ngoài những hỗ trợ từ Chính phủ, các ban ngành và Hiệp hội bảo hiểm, quan trọng nhất vẫn là những nỗ lực của bản thân công ty bảo hiểm tại Việt Nam - Thứ nhất, nâng cao hơn nữa chất lượng phục vụ khách hàng

Khách hàng là người quyết định trực tiếp đến lợi nhuận của mọi các công ty bảo hiểm tại Việt Nam, đặc biệt là các công ty bảo hiểm tại Việt Nam cung cấp sản phẩm vô hình như sản phẩm bảo hiểm, vốn chủ yếu kinh doanh dựa trên niềm tin của khách hàng. Chất lượng phục vụ khách hàng có ý nghĩa quyết định đến việc khách hàng có tiếp tục sử dụng sản phẩm nữa hay không. Dịch vụ chăm sóc khách hàng chu đáo sẽ tạo được niềm tin của khách hàng, giúp các công ty bảo hiểm tại Việt Namgiữ được chân khách hàng làm gia tăng số lượng các hợp đồng tái tục khi hết hạn hợp đồng, đặc biệt là với những khách hàng truyền thống, những khách hàng lớn của các công ty bảo hiểm tại Việt Nam. Việc giữ chân một khách hàng cũ có lợi hơn rất nhiều so với việc đi khai thác một khách hàng mới bởi không những tiết kiệm được chi phí khai thác ban đầu, mà khi họ tin tưởng và hài lòng về chất lượng dịch vụ, họ sẽ là “kênh tuyên truyền” hữu hiệu giúp các công ty bảo hiểm tại Việt Nam có thêm những mới. Chất lượng phục vụ khách phải được quan tâm chú trọng từ khâu khai thác, đến khâu giám định và bồi thường.

- Thứ hai, coi trọng công tác đào tạo cán bộ

Con người là trung tâm của mọi sự phát triển, con người vừa là mục đích vừa là động lực cho sự phát triển. Một các công ty bảo hiểm tại Việt Nam muốn có sự phát triển bền vững thì vấn đề cần phải quan tâm hàng đầu là công tác đào tạo và tuyển dụng nguồn nhân lực. Bảo hiểm là ngành kinh doanh dịch vụ đặc biệt, đòi hỏi những nhân viên làm trong lĩnh vực này phải có một trình độ và sự hiểu biết nhất định, có trình độ chuyên môn vững vàng. Thị trường bảo hiểm mới chỉ sôi động và thực sự phát triển trong mấy năm trở lại đây nên lực lượng lao động trong ngành bảo hiểm vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là đội ngũ lãnh đạo bậc trung và bậc cao , nên chưa đáp ứng được yêu cầu khai thác thị trường rộng lớn. Vì vậy, các công ty bảo hiểm tại Việt Nam cần phối hợp với các đơn vị có liên quan (Hiệp hội bảo hiểm, Cục quản lý và giám sát bảo hiểm…) mở các lớp đào tạo cho phù hợp với trình độ đa dạng của cán bộ trong ngành như: Chương trình đào tạo cơ bản, chương trình đào tạo cán bộ chủ chốt để có đội ngũ cán bộ giỏi, chuyên sâu về nghiệp vụ.

- Thứ ba, đa dạng hoá kênh phân phối và sản phẩm bảo hiểm

Hiện nay các công ty bảo hiểm tại Việt Nam chủ yếu phân phối sản phẩm bảo qua ba kênh chủ yếu: qua cán bộ của chính các công ty bảo hiểm đó, qua hệ thống ngân hàng và các công ty cho thuê tài chính và qua đại lý. Bên cạnh đó còn rất nhiều kênh mà các công ty bảo hiểm tại Việt Namcó thể khai thác được. Đặc biệt, trong thời đại công nghệ thông tin bùng nổ như hiện nay thì các công ty bảo hiểm tại Việt Nam có thể mở rộng kênh phân phối qua mạng lưới Internet, với sự phát triển của thương mại điện tử thì việc mua bán các sản phẩm qua mạng không còn xa lạ. Hoàn thiện và phát triển sản phẩm bancassurance bởi đây là một trong những kênh phân phối đầy tiềm năng và hiệu quả.

Mặc dù ngày càng có nhiều người Việt Nam ý thức về tầm quan trọng của bảo hiểm, song không phải ai cũng có thể tham gia một hợp đồng bảo hiểm với mức bồi thường đủ lớn để bù đắp những tổn thất về tài chính cho bản thân và gia đình nếu không may gặp rủi ro, tai nạn trong cuộc sống, nhất là với những người có mức thu nhập trung bình hoặc thấp. Hơn nữa, xã hội ngày càng phát triển thì con người cũng ngày càng quan tâm hơn đến bảo hiểm để tạo ra sự yên tâm, vững vàng về tài chính cho cả gia đình khi những điều không may xảy ra. Vì thế, đa dạng hóa các sản phẩm phục vụ cho nhiều đối tượng mà vẫn hài hòa hóa được các yếu tố từ tài chính, bảo vệ con người và phù hợp với xu hướng phát triển chung của xã hội là yêu cầu bắt buộc đối với các công ty bảo hiểm tại Việt Nam nếu muốn duy trì và bảo vệ được thị phần của mình.

- Thứ tư, các công ty bảo hiểm Việt Nam cần tăng cường hợp tác với nhau và xa hơn nữa cần hợp tác với các công ty bảo hiểm Việt Nam lớn từ các nước phát triển.

Nói đến nền kinh tế thị trường tất yếu phải có sự cạnh tranh. Cạnh tranh không phải để chia rẽ, phân hóa các công ty bảo hiểm tại Việt Nam mà cạnh tranh sẽ là tiền đề để các công ty bảo hiểm tại Việt Namtiến tới hợp tác song phương và đa phương để phát huy tổng hợp sức mạnh của nhau. Ngoài ra, các công ty bảo hiểm tại Việt Nam cần hợp tác với nhau trong việc xây dựng dữ liệu quản lý bảo hiểm, đánh giá rủi ro, phân tích rủi ro, cung cấp về thông tin bồi thường, nguyên nhân tổn thất và phòng chống trục lợi bảo hiểm. Mặt khác, thị trường bảo hiểm Việt Nam mới chỉ ở giai đoạn đầu của sự phát triển, do đó cần rất nhiều kinh nghiệm quản lý, kinh nghiệm triển khai cũng như những kiến thức cơ bản cũng như chuyên sâu về bảo hiểm từ các nước phát triển (Mỹ, Anh, Pháp …). Một số các công ty bảo hiểm tại Việt Nam đã chọn đối tác chiến lược là những tập đoàn bảo hiểm, tài chính hàng đầu quốc tế( ) để vừa huy động được nguồn vốn lớn, vừa tiếp thu được kinh nghiệm và công nghệ quản lý tiên tiến. Ngoài ra các công ty bảo hiểm tại Việt Nam cần phải thường xuyên trao đổi, hợp tác với các công ty bảo hiểm nước ngoài, để đưa sản phẩm bảo hiểm vươn xa trên thị trường thế giới, hội nhập cùng nền kinh tế Việt Nam.

Tuy nhiên, bên cạnh những nỗ lực của các công ty bảo hiểm cần và rất cần có những hỗ trợ từ các cơ quan quản lý Nhà nước về bảo hiểm nhằm tạo ra một “sân chơi” bình đẳng hơn, thông thoáng hơn, thuận lợi hơn và an toàn hơn cho các công ty bảo hiểm. Ngoài việc đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng trong các chính sách, các quy định, tính hiệu quả trong công tác kiểm tra giám sát, xử lý vi phạm, cần nâng cao hơn nữa vai trò và chức năng của Trung tâm đào tạo bảo hiểm thuộc Cục Quản lý và Giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) và phát huy hơn nữa vai trò của Hiệp hội bảo hiểm với tư cách là cầu nối thực sự giữa các công ty bảo hiểm tại Việt Namvới các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan giám sát thị trường bảo hiểm và giữa các công ty bảo hiểm tại Việt Namvới nhau cũng như với các phương tiện truyền thông đại chúng, các báo đài lớn có uy tín trong việc phổ biến, tuyên truyền rộng rãi mục đích, tác dụng và vai  trò của bảo hiểm.

Rõ ràng, chúng ta không thể chờ những tác động không mong muốn xảy đến mà cần nắm bắt những cơ hội và hạn chế những thách thức bằng cách tăng cường tính chuyên nghiệp và hiệu quả hoạt động của chính mình. Chỉ có như vậy, chúng ta mới đảm bảo được sẽ không mất thị phần vào tay các công ty bảo hiểm tại Việt Namnước ngoài khi chúng ta tham gia vào “sân chơi toàn cầu” với “luật chơi” khắt khe hơn và nhiều đối thủ mạnh hơn rất nhiều. So với yêu cầu, thách thức của việc hội nhập quốc tế, ngành bảo hiểm Việt Nam còn nhiều việc cần phải làm, song sự đồng thuận và những nỗ lực quyết tâm cả từ phía Chính phủ lẫn bản thân các công ty bảo hiểm tại Việt Namvà Hiệp hội hội bảo hiểm, hy vọng ngành bảo hiểm Việt Nam sẽ có những thay đổi mang tính quyết định để phát triển một cách vững chắc trên con đường hội nhập kinh tế quốc tế .